แบบฟุตติ้งคืออะไร
แบบฟุตติ้ง (Footing Formwork) หรือแบบหล่อฐานราก (ช่างบางคนเขียนว่า แบบฟุตติ่ง) คือแบบเหล็กที่ตั้งเป็นกรอบล้อมรอบฐานรากแต่ละฐาน ใช้กำหนดความกว้าง ความยาว และความหนาของฐานให้ตรงตามแบบก่อสร้าง ขณะเทคอนกรีตหุ้มเหล็กเสริม ฐานรากเป็นส่วนที่รับน้ำหนักจากเสาแล้วถ่ายลงสู่ดินหรือเสาเข็ม ฐานที่ได้ขนาดและได้ฉากจึงเป็นจุดเริ่มต้นของงานโครงสร้างที่ดี
แบบฟุตติ้งเหล็กมักประกอบจากแบบเหล็กแผ่นมาตรฐานต่อกันด้วยสลักและลิ่ม เข้ามุมด้วยแบบมุม จึงปรับกรอบได้ตามขนาดฐานแต่ละแบบ หรือสั่งผลิตเป็นชุดกรอบสำหรับฐานขนาดเดียวกันที่ต้องเทซ้ำหลายฐาน แบบเหล็กของเราผลิตเองจากโรงงาน จึงมีทั้งขาย ให้เช่า และรับสั่งผลิตตามขนาดฐานของงาน
จุดเด่นของแบบเหล็กฐานราก
ได้ขนาดฐานตรงแบบ ขอบตรง มุมได้ฉาก
ต่างจากไม้อัดที่บวมน้ำและบิดตัวได้ง่าย กรอบเหล็กคงรูปได้ดี ฐานรากที่ได้จึงมีขนาดตรงตามแบบ ขอบตรง มุมได้ฉาก ช่วยให้ตั้งเสาตอม่อต่อได้ตรงตำแหน่ง
ตั้งแบบเร็ว ใช้ซ้ำได้ทุกฐาน
งานฐานรากมักมีหลายฐานที่ขนาดเท่ากัน ถอดกรอบจากฐานที่เทเสร็จแล้วยกไปตั้งฐานถัดไปได้ทันที ไม่ต้องตัดไม้และตอกตะปูใหม่ทุกฐาน ช่วยลดค่าแรงและเศษไม้ที่หน้างาน
ต่อกันแน่น ลดน้ำปูนรั่ว
แผ่นแบบยึดกันแน่นด้วยสลักและลิ่ม ลดปัญหาน้ำปูนไหลออกตามรอยต่อและขอบฐานโป่ง ซึ่งพบบ่อยเมื่อใช้แบบไม้ที่บวมน้ำจากการตั้งในหลุมดิน
ทนงานในหลุมดิน ดูแลง่าย
แบบเหล็กไม่ผุแม้ต้องตั้งในหลุมที่เปียกและเปื้อนโคลน หลังถอดแบบเพียงล้างเศษดินเศษปูนออกแล้วทาน้ำมันทาแบบ ก็พร้อมใช้รอบต่อไป
แบบฟุตติ้งเหมาะกับงานแบบไหน
- ฐานรากแผ่ ของบ้านพักอาศัย ทาวน์โฮม และอาคารพาณิชย์
- ฐานรากบนเสาเข็ม ทั้งฐานเข็มเดี่ยวและฐานที่มีเสาเข็มหลายต้น
- โครงการที่มีฐานขนาดเดียวกันจำนวนมาก เช่น หมู่บ้าน อาคารเรียน โกดัง และโรงงาน ซึ่งเป็นงานที่แบบเหล็กคุ้มค่าที่สุด
- ฐานเสารั้ว ฐานป้าย และแท่นคอนกรีตขนาดเล็กที่ต้องหล่อหลายจุด
- งานต่อเนื่องเสาตอม่อและคานคอดิน ใช้ร่วมกับแบบเสาและแบบเทคาน
ขั้นตอนตั้งแบบฟุตติ้งโดยสังเขป
- ขุดหลุมและปรับก้นหลุมให้เรียบ ทำชั้นรองพื้นตามที่แบบก่อสร้างกำหนด แล้วตีเส้นศูนย์กลางเสาและแนวขอบฐาน
- ทาน้ำมันทาแบบด้านที่สัมผัสคอนกรีต ประกอบแผ่นแบบเป็นกรอบรอบฐาน เข้ามุมด้วยแบบมุม แล้วยึดสลักและลิ่มให้ครบทุกรู
- ตรวจขนาด ฉาก และระดับขอบบนของกรอบ แล้วค้ำยันกรอบกับผนังหลุมให้แน่น ไม่ให้แบบเคลื่อนขณะเท
- วางเหล็กเสริมฐานบนลูกปูน ตั้งเหล็กเสาตอม่อให้ตรงแนวศูนย์กลาง จากนั้นเทคอนกรีตและจี้เขย่าให้แน่น
- ถอดแบบตามเวลาที่วิศวกรผู้ควบคุมงานกำหนด ล้างเศษดินเศษปูนออก แล้วยกไปตั้งฐานถัดไป
ขั้นตอนข้างต้นเป็นแนวทางทั่วไป รายละเอียดทางวิศวกรรม เช่น ขนาดและความหนาของฐานราก เหล็กเสริม ระยะหุ้มคอนกรีต และระยะเวลาถอดแบบ ให้ยึดตามแบบก่อสร้างและวิศวกรผู้ควบคุมงานของโครงการ
ยังไม่แน่ใจว่าควรซื้อหรือเช่า อ่านบทความเช่าหรือซื้อแบบเหล็ก แบบไหนคุ้มกว่า หรือส่งแปลนฐานรากมาให้ทีมงานช่วยประเมินจำนวนชุดที่เหมาะกับงาน